“Als er destijds maar iemand was geweest die tegen me had gezegd: ‘Ik snap dat het zwaar is. Je bent jong, alleenstaand en je hebt te veel op je bord. Maar we gaan je helpen om hier samen uit te komen’ dan was het misschien allemaal niet zo gelopen”, vertelt moeder Melany (39) over de traumatische uithuisplaatsing van haar dochter Alissa (20).

Melany werd moeder op haar 19e. Ze stond er helemaal alleen voor, zonder netwerk of begeleiding. Terwijl haar leeftijdsgenoten feestten of hun studie vervolgden, probeerde zij haar baby te voeden, tentamens te halen en de huur te betalen. “Iedereen had een mening, niemand vroeg wat ik nodig had. Mensen zagen een jonge, alleenstaande moeder en dachten: dat zal wel misgaan.”

Alissa was een gevoelig en energiek kind. “Druk, snel afgeleid en vol emoties, hulpverleners dachten aan ADHD, maar niemand legde mij uit wat dat inhoudt”, vertelt Melany. Ze probeerde haar dochter te begrijpen, maar raakte steeds verder uitgeput. “Ik dacht dat ik gewoon een slechte moeder was”, zegt ze. Toen haar vermoeidheid veranderde in een burn-out, trok ze aan de bel. Ze belde de gemeente en Veilig Thuis: “Ik red het niet meer. Ik heb hulp nodig.”

Iedereen had een mening, niemand vroeg wat ik nodig had. Mensen zagen een jonge, alleenstaande moeder en dachten: dat zal wel misgaan.”

Geen expertise

Die hulp kwam er niet. Er werd een vrijwilliger gestuurd; goedbedoeld, maar zonder expertise. Geen psycholoog, geen gezinscoach, niemand die naast hen kwam staan. “Ze hadden gewoon iemand moeten sturen die mij kon helpen omgaan met Alissa’s gedrag, Dat had alles kunnen veranderen.” 

Thuis voelde Alissa zich ondertussen vaak alleen. “Mijn moeder sliep veel”, vertelt ze. “Ik ging naar school terwijl ze nog sliep en als ik thuiskwam, lag ze weer te slapen.” Daardoor moest ze op jonge leeftijd veel zelf doen. “Dat was zwaar, maar ik snap nu waarom. Ze was kapot van vermoeidheid.”

Van tijdelijke oplossing naar nieuw trauma

Omdat de situatie niet verbeterde, besloot de vrijwilliger dat Alissa tijdelijk bij haar vader kon gaan wonen, zodat Melany even kon opladen. Haar vader, een man die nauwelijks betrokken was bij de opvoeding, leek op dat moment ‘een logische keuze’. Maar tijdelijk werd permanent en hij kreeg uiteindelijk het gezag over haar. 

“Het was een vreselijke periode”, blikt Alissa terug. Bij haar vader werd ze gecontroleerd en vernederd. Ze mocht haar moeder niet meer zien en hoorde voortdurend dat die slecht was. Op haar 12e zag ze geen uitweg meer en deed ze een zelfmoordpoging. Melany vertelt: “Ik kreeg geen informatie, geen foto’s, niets. Ze had dood kunnen zijn zonder dat ik het wist.” Daarna volgden voor Alissa jaren van gesloten jeugdzorg, een pleeggezin en instellingen. 

Ik kreeg geen informatie, geen foto’s, niets. Ze had dood kunnen zijn zonder dat ik het wist.”

‘Hoi mama’

Het verlangen naar elkaar bleef. Alissa had als klein meisje het 06-nummer van haar moeder uit haar hoofd geleerd en besloot een WhatsApp te sturen. “Ik kwam net thuis van een nachtdienst”, herinnert Melany zich. “Ik wilde gaan slapen en zag een berichtje: ‘Hoi mama.’ Dat kon maar één iemand zijn.” Vanaf dat moment bouwden ze hun band voorzichtig opnieuw op. Soms stiekem, met geheime afspraken en zogenaamd ‘toevallige ontmoetingen’ in de supermarkt.

Terug naar huis

Toen Alissa 17 was, besloten ze dat het genoeg was. “Iedereen had al jaren over ons beslist”, zegt Melany. “Maar nu gingen wij ons eigen plan maken.” Toen de voogd vertrok en de indicatie afliep, grepen ze hun kans. Aan de buitenkant leken ze mee te bewegen met het plan van jeugdzorg – van een besloten groep naar begeleid zelfstandig wonen – maar achter de schermen bereidden ze iets anders voor. In de rechtszaal presenteerden ze hun eigen voorstel: geen nieuwe tussenstap, maar gewoon terug naar huis. Tegen alle verwachtingen in gaf de rechter hen gelijk. “Iedereen dacht dat het onmogelijk was”, zegt Alissa trots. “Maar we deden het gewoon. We hacked the system.”

Deze persoonlijke verhalen zijn onmisbaar om politici en beleidsmakers te laten zien dat het anders moet. We zijn dankbaar en trots op de ervaringsdeskundigen die met hun verhaal bijdragen aan het aanjagen van verandering.