Op 29 augustus zijn er door minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) excuses gemaakt aan jongeren uit de gesloten jeugdzorg en aan jongeren die met een civielrechtelijke machtiging in een justitiële instelling verbleven. Deze jongeren hadden hulp en bescherming nodig, maar liepen in plaats daarvan trauma’s op in instellingen. Mede dankzij onze campagne Stop gesloten jeugdzorg (2022) is hier eindelijk erkenning voor.
Vrijheidsbeperkende maatregelen
Het is een belangrijke stap dat het leed van kinderen uit de gesloten jeugdzorg wordt erkend. Tegelijkertijd is het wrang dat er nog steeds kinderen in gesloten jeugdzorginstellingen verblijven en dat de opbouw van goede alternatieven te langzaam gaat. Hierdoor komen uithuisgeplaatste kinderen nog steeds terecht op plekken waar zij niet de zorg krijgen die ze nodig hebben. Ook kan het niet zo zijn dat er enerzijds excuses worden gemaakt terwijl er anderzijds wordt overwogen om vrijheidsbeperkende maatregelen opnieuw toe te staan. Het Rijk en jeugdzorginstellingen zijn namelijk in overleg over een wetswijziging die het nachtelijk insluiten van kinderen op hun kamers in de gesloten jeugdzorg weer mogelijk maakt. Zélfs voor de open jeugdzorg wordt dit verkend, blijkt uit de brief van minister Sterk aan de Kamer van 15 april 2026.
Dit alles is niet uit te leggen aan diezelfde groep kinderen die nu excuses krijgen en ook niet aan de kinderen die nu en later niet thuis kunnen wonen. We verwachten dan ook dat deze excuses betekenen dat de voorgenomen wetswijziging over nachtelijk insluiten van tafel gaat.
In alle beleidsstukken en kamerstukken ligt de nadruk nog steeds op de zoektocht naar oplossingen voor het groepje ‘complexe’ kinderen. Zij werden echter ‘complex’ ómdat ze nooit op tijd de juiste hulp kregen, talloze hulpverleners zagen en tig keer zijn doorgeplaatst, met een gesloten plaatsing als uitkomst. Het ‘zorgsysteem’ heeft hen dus zo gemaakt.
Impact in de praktijk
Deze zorgen en de impact van vrijheidsbeperkende maatregelen deelden we onlangs in een persoonlijk gesprek met minister Sterk. Tijdens dit gesprek was ervaringsdeskundige Lieke zo dapper om te vertellen welke schade zij opliep in de gesloten jeugdzorg. Schade waar zij nog iedere dag mee worstelt: “Ik schrik nog iedere dag van een deur die dicht valt”, vertelde ze.
Onze oproep
We roepen minister Sterk op om vaart te maken met de opbouw van kwalitatief goede en aandachtsvolle zorg – de goede voorbeelden zijn er – en af te zien van de voorgenomen wetswijzigingen over vrijheidsbeperking. Alleen dan krijgen de excuses waarde voor de kinderen van de toekomst die dit niet opnieuw mogen meemaken. Zij hebben recht op menselijke zorg, nabijheid, stabiliteit en perspectief.
